Nhớ Rừng

[ChienKhuD]

Đây là món tôi khoái nhất thời bé. Hễ tới mùa mưa là tranh thủ đi bắt dế về đá. Con nít trong xóm đứa nào cũng có vài keo đựng dế. Khi đá thì bỏ chúng vào một cái thau to để mọi người cùng quan sát. Trò chơi đơn giản thể nhưng cũng lắm công phu.

1. Bắt dế:

Ở vùng quê dế ở khắp mọi nơi. Nơi nào có cỏ là có dế. Tuy nhiên những con dế gọi là cao thủ thường sống ở những nơi rất kỳ quái: gò mả, hang bò cạp, hang rắn. Thời đó khoảng 5 giờ sáng là tôi thức dậy đi ra nghĩa địa sau nhà bắt dế. Những con dế gò mả gan lỳ và có sức mạnh hơn những con dế sống ở đồng ruộng. Dế sống chung với bò cạp thì tôi cũng bắt được vài lần, đa số là những con quái chiêu. Dế sống chung với rắn thì chưa gặp bao giờ. Có chăng là con dế của Dương Quá trong truyện của Kim Dung.

Đi bắt dế phải đi sáng sớm vì khi đó nó còn hăng gáy, người bắt dễ phát hiện ra vị trí. Ban ngày nó cũng gáy nhưng không hăng, hễ nghe tiếng động làm nó im re rất khó tìm được hang. Tuy nhiên cũng có vài con kệu xình xịt (kiểu mình kêu chó con) đó là khi nó đang hăng dế mái. Trường hợp này dế đang "dại gái" nên rất dễ bị bắt.

Khi bắt dế phải lựa những con dế đủ lớn để đá được. Những con dế ngon con là những con có cái đầu to và thân mình cân đối. Những con có thân mình quá to mà đầu bé xíu là những con béo phì, thà cho gà ăn sướng hơn. Những con có đầu quá to mà thân mình bé xíu thì thường là Trình Giảo Kim, chỉ nhe càng đe dọa người khác mà thôi. Khi lâm trận chừng chút xíu là chúng liền bỏ chạy. Những con dế dài đòn là những con bền sức, những con ngắn đòn là thương lanh lẹ. Bắt dế phải nhẹ nhàng cẩn thận để chúng không bị rách cánh hay gãy giò.

2. Nuôi dế:

Dế rất dễ nuôi. Chỉ cần cho chúng ăn cỏ, đậu phụng, chuối... và phơi sương đầy đủ là được. Dế không đem phơi sương chúng sẽ rất yếu và mau chết. Trẻ con trong xóm thường nuôi dế trong một hủ keo đã lắp 2/3 đất ẩm. Tôi nuôi dế thì công phu hơn. Ra vườn làm hẳn một khu cho dế ở. Đó là một khoảng đất nhỏ được rào kín, bên trong có những hang đào sẵn, những lọ mực đã bỏ... để cho dế vào ở. Khi nào cần đá thì ra lựa con sung nhất đem chiến đấu.

Nuôi dế đá có một nguyên tắc là không nuôi con trống và con mái chung một chỗ. Nếu nuôi chung, con mái sẽ thịt con trống. Không hiểu vì nguyên do gì mà giống cái thường rất ác độc. Có loài nhện sau khi giao hợp xong con cái liền xơi tái con đực. Thế mà không biết bao nhiêu con đực lại lao đầu vào cho con cái ăn thịt. Như chuyện Sở Vương đi câu chẳng hạn. Ông thấy cặp vợ chồng cua, con cái đang lột vỏ nằm trong hang, con cua đực hết lòng chăm sóc vợ hiền bèn cất lời khen:

Lành thay cho tình chồng vợ
Đẹp bấy nghĩa đạo tào khang.
Nhất dạ đồng sàng hề chung dạ ái
Nhất nhật phu thê hề bá dạ ân.

Cứ thế hằng ngày ông ra quan sát cặp cua mà ngẫm cho nhân tình thế thái. Cho đến một hôm, đến lượt con cua đực lột vỏ, con cua cái bèn dẫn một con cua đực khác về hang cùng xé xác ông chồng của mình mà ăn thịt. Sở Vương mới lắc đầu mà than rằng:


Đàn bà lòng dạ hiểm sâu
Ngoài môi lại nói những câu chung tình

3. Đá dế:

Dế đá có 3 loại: dế than, dế lửa và dế dầu. Dế than là những con dế đen thui từ đầu đến chân. Dế lửa là những con dế màu vàng toàn thân trừ cái đầu đen. Dế dầu là con dế lai giữa dế than và dế lửa, màu chúng nửa đen nửa vàng.

Dế than có lối đá dũng mãnh kiểu đô vật. Nó thường hất đối phương lộn cù mèo mấy vòng. Hai con dế than đá với nhau thường dùng sức là chính. Con mạnh hất văng con yếu. Đế than đá thường rất đẹp mắt nhưng mang tính biểu diễn là chính.


Dế than

Dế lửa thường chơi theo kiểu Aikido. Nó dùng thế ép đối phương sau có thể tùy tình huống mà hất văng đổi thủ hoặc kẹp càng đối thủ. Nếu hai con dế lửa đá với nhau, chúng thường hay đấu càng (nghiến càng lẫn nhau) kết quả thường có một con bị ê càng tàn phế. Dế lửa đá rất ác. Sau cuộc chiến chúng thường bị thương rất nặng nề.


Dế lửa

Dế dầu thì có đặc điểm của cả dế than và dế lửa. Tuy nhiên loại này có những con đá rất hay, lại có những con đá rất dở. Chắc có lẽ chúng thừa hưởng tính tốt-xấu của cả hai loại trên. Nếu thừa hưởng gen trội thì cực hay, còn gen lặn thì cực dở . Khi đá mà dế bỏ chạy thì trẻ con thường lấy cọng tóc quây đầu chúng. Bị quây vài vòng chúng không còn biết trời trăng gì nữa nên tiếp tục chiến đấu như điên. Đứa nào chơi chuyên nghiệp sẽ không quây đầu dế vì như thế rất tàn nhẫn.

Dòng dế đá cũng có lắm mưu mô xảo quyệt. Trong đó có chiêu gáy nồ (gáy hùa) là vui nhất. Hai dế khi đá với nhau, con nào chiến thắng sẽ cất tiếng gáy kiêu hãnh khi đối thủ bỏ chạy. Tuy nhiên có những con lợi dụng điểm đó để uy hiếp đối phương. Khi đang chiến đấu bỗng dưng chúng cắt tiếng gáy vang. Con nào yếu bóng vía quây đầu bỏ chạy chứ chẳng chơi. Tuy nhiên, những kẻ đang đánh ma la làng như thế thường là những người yếu thế. Đối phương bình tĩnh chiến đấu tiếp hoặc cất tiếng gáy lại là nó sẽ bỏ chạy liền. Cho nên những con dế gáy nồ là những con "lóc chóc" trong đám dế đá.

Thuở nhỏ tôi có bắt được một con dế dầu sống chung với bò cạp núi. Con dế nhỏ thó và vô cùng xấu xí: mình to đầu nhỏ, râu cụt ngủn. Nếu không được truyền tai dế sống với bò cạp đá rất hay thì tôi đã đem cho gà ăn. Quả thật con dế đó đá rất quái chiêu mà phải nói là tiểu nhân mới đúng. Nó rất nhỏ nhưng đối thủ của nó thường phải chết hoặc bị tàn phế nghiêm trọng. Khi lâm trận, nó cũng nhe càng đấu đầu với đối thủ. Tuy nhiên khi vừa chạm mặt nhau thì nó lại quây đầu bỏ chạy. Do đáy thau hay đáy thùng hình tròn, con "quái" dế chạy đúng một vòng ra đít đối thủ mà cắn. Đối thủ tuy to lớn, bệ vệ nhưng quây đầu lại rất chậm. Kết quả là bị con quái dế cắn cho gãy chân hoặc lủng bụng mà chết. Lần đó cả đám con nít trong xóm không chơi với tôi nếu tôi sử dụng con quái dế. Có lần tôi dụ tụi nó chơi đá ở ngoài đát trống không chơi trong thau nữa. Kết quả con quái dế cũng tìm cách quay ra sau lưng cắn chết đối thủ. Phải công nhận con dế đó ngàn năm có một!


Bò cạp núi