Tình trạng vi phạm sở hữu trí tuệ đã đến mức báo động




Sáng 8-9, tại Hội nghị toàn quốc về thực thi quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) do Bộ Khoa học - công nghệ phối hợp với Bộ Văn hóa - thông tin tổ chức, hầu hết các đại biểu đều cho rằng tình trạng vi phạm SHTT hiện đã đến mức báo động!

Chính phủ rất sốt ruột!

Mặc dù chưa có một cuộc điều tra tổng hợp nào về tình hình vi phạm, xâm phạm SHTT nhưng thông qua hoạt động của thị trường, Thứ trưởng Bộ Văn hóa - thông tin Trần Chiến Thắng khẳng định hầu như mọi chủng loại hàng hóa đều có hàng nhái, hàng chứa yếu tố vi phạm sở hữu công nghiệp, từ các sản phẩm tiêu dùng thông thường như thực phẩm, đồ uống, giày dép... đến những sản phẩm gia dụng, phương tiện, máy móc và các sản phẩm cao cấp, đặc dụng như mỹ phẩm, dược phẩm...

Theo thống kê của Cục Sở hữu trí tuệ (SHTT) nếu năm 1994 tổng số vụ xâm phạm sở hữu công nghiệp mới chỉ dừng ở con số 48 vụ, thì đến năm 2001 con số này đã tăng lên 203 vụ, năm 2002 là 399 vụ và năm 2003 là 326 vụ. Các vụ vi phạm SHTT cứ tăng dần theo thời gian và xuất hiện ngày càng nhiều các vụ xâm phạm liên quan đến sáng chế, giải pháp hữu ích. Điều đáng nói là các loại hàng hóa xâm phạm SHTT được nhiều người mua bán, thậm chí có những người chỉ mua hàng xâm phạm SHTT.

Ông Thắng thừa nhận: “Một bộ phận lớn dân cư không có khả năng tiếp cận với sản phẩm chính hiệu giá cao. Nhu cầu chất lượng của sản phẩm bị nhu cầu về giá cả của sản phẩm đẩy xuống hàng thứ yếu nên thị trường tồn tại mâu thuẫn lớn giữa cung và cầu đối với các sản phẩm trí tuệ”.

Tại hội nghị, Phó thủ tướng Vũ Khoan nói: “Chính phủ rất sốt ruột, rất lo lắng nên muốn có biện pháp cải thiện”. Phó thủ tướng nhấn mạnh: “Nếu để tình trạng vi phạm SHTT tồn tại sẽ triệt tiêu tính sáng tạo của người trí thức và nhà sản xuất. Tình trạng này sẽ không khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào VN. Mặt khác, VN đang hội nhập thế giới, tới đây là hội nhập Tổ chức Thương mại thế giới và SHTT là một trong những nội dung đàm phán để gia nhập tổ chức này”.

Mỗi vụ xâm phạm chỉ bị phạt... 10.000 đồng!

Trên thực tế, việc xử phạt các hành vi vi phạm SHTT trong thời gian qua không những không làm giảm mà còn khuyến khích thêm các vụ vi phạm. Thứ trưởng Trần Chiến Thắng dẫn chứng số vụ vi phạm về văn hóa thống kê từ 1996 đến hết quí 1-2004 trong toàn quốc cho thấy cơ quan thanh tra phát hiện được 166.887 vụ nhưng số tiền phạt chỉ hơn... 120 triệu đồng. Có nghĩa, trong hơn tám năm, mỗi năm chúng ta chỉ phạt gần 15 triệu đồng và bình quân mỗi vụ xâm phạm chỉ bị phạt không đến 10.000 đồng(!).

Ông Lê Xuân Thảo, ủy viên Hội Luật gia VN, băn khoăn: “Mức xử phạt tối đa 100 triệu đồng với mỗi vụ vi phạm SHTT là quá nhẹ. Nhà nước cần nghiên cứu áp dụng các hình phạt bổ sung như yêu cầu người vi phạm bồi thường cho người bị vi phạm, tịch thu sản phẩm vi phạm chứ không chỉ là phạt tiền rồi cho lưu thông”.

Ông Thắng cũng cho biết tính đến nay số vụ vi phạm SHTT được giải quyết trước tòa án là rất ít. Nếu so sánh với hàng nghìn vụ tranh chấp về SHTT được giải quyết trước cơ quan hành chính thì tỉ lệ vụ việc được giải quyết là không đáng kể. Mặt khác, nếu vụ việc được đưa ra tòa án thì việc giải quyết, theo một số doanh nghiệp, chưa chắc đã nhanh chóng bởi tòa án và các cơ quan bảo đảm thực thi có rất ít cán bộ được đào tạo về SHTT.

T.HÀ - L.ĐIỀN - K.HƯNG