Tìm hiểu hệ số Elo

[bsx]

Bài viết của Tứ Thiên trên vietnamchess.com

4. Luật 400 (a difference in rating of more than 400 points):
Cũng theo bảng 1 ở trên ta sẽ thấy nếu 2 đấu thủ có cường số lệch nhau 400 điểm thì cơ hội cho đấu thủ cao là 92% và thấp là 8% (0,92 và 0,08). Lên đến 735 thì đấu thủ mạnh buộc phải thắng, điều này quả là hơi khó cho các đại cao thủ đây, do đó FIDE mới đặt ra điều luật rằng nếu điểm chênh lệch cường số giữa 2 đấu thủ cao hơn 400 thì cũng chỉ tính như ở mức 400 thôi, tức là nếu lệch nhau 500, 600, 1000 v.v… thì cũng theo nguyên tắc 0,92 và 0,08.
Luật 400 điểm này do FIDE quy định áp dụng từ 1/7/2009 (Điều 8.54 gốc của FIDE trong link này).

Như vậy không bao giờ có chuyện một đại tướng đánh với một anh binh nhì mà bắt phải thắng tuyệt đối 1điểm đâu nhé (nhưng hổng thắng coi sao được).
Có nghĩa là nếu như 1 siêu đại kiện tướng có cường số ở mức cao chót vót mà thi đấu với 9 đấu thủ có cường số thấp lè tè thì vẫn được có cửa hoà 1 ván, chỉ cần đạt 8,5 / 9 ván thì cường số không bị làm sao: 0,92 x 9 = 8,28 (làm tròn là 8,5 điểm).

Với điều này thì từ đây các Đại kiện tướng cứ yên tâm mà thi đấu nhé. Các đấu thủ yếu thì cũng chẳng sợ, vì nếu như gặp 9 đại cao thủ có cường số cao hơn bạn quá 400 thì bạn chỉ cần 0,08 x 9 = 0,72, làm tròn thành 1 điểm, tức là bạn sẽ được ghi tên vào lịch sử của mình rồi đó. Nhưng nếu bạn chỉ có 0 điểm và tự an ủi rằng “toàn là cao thủ không à, tôi thua là phải dòi”, tức là bạn chưa có cố gắng lắm đâu, cường số của bạn cũng sẽ bị giảm đó nhe.

Còn 1 trường hợp này nữa cần lưu ý thường gặp trong thi đấu thực tế nè:
Có thể bạn sẽ nói rằng: "Sài gòn lúc này lô-cốt tràn đầy, cầu trời cho ông đại tướng đó kẹt xe đến trễ quá giờ quy định thì ta sẽ thắng, khà khà!".
Đừng vội mừng bạn ơi! Trường hợp này Ban trọng tài sẽ ghi vào bảng điểm là 1F-0F (nếu bạn cầm quân Trắng). Tương đương với "bye" (miễn đấu 1 ván). Bạn sẽ không còn quyền miễn đấu nữa nếu ở giải này có "bye" và cường số thay đổi cũng sẽ không được tính cho cả 2 đấu thủ. Nhưng nếu Ban trọng tài nhắm mắt mà ghi là 1-0 thì bạn sẽ có lãi ngay đấy. Vậy có nên "xi-nhan" trước hoặc nháy mắt với trọng tài trong trường hợp này không nhỉ?

Ở ngoài thực tế, nhiều đấu thủ mạnh thường ngại thi đấu với các đấu thủ có cường số thấp hơn mình vì sợ lỡ có gì thị bị giảm cường số quý giá bao năm dành dụm; Tuy nhiên nếu biết tính toán và thi đấu cho nó ngon lành, khẳng định đẳng cấp đã được công nhận thì sao mà giảm cường số được chứ, FIDE có cho “giảm trừ gia cảnh” chứ bộ. Vậy thì từ nay mỗi đấu thủ giỏi nên in ra cái bảng (b) của FIDE và cho vào bóp (ngoài Bắc gọi là ví); mỗi khi vào giải thì lấy nó ra, làm vài con tính nhỏ và tự tin bước vào cuộc chiến.

“Điểm chuẩn” là một chỉ số khá quan trọng trong hệ thống tính cường số của FIDE, tất cả các chuyên gia, các kỳ thủ đều nên cố ghi nhớ mỗi khi bắt đầu một giải đấu nào đó, tốt nhất là học thuộc lòng như học bảng cửu chương của các cháu Tiểu học vậy.

[bsx]

Bài viết của Tứ Thiên trên vietnamchess.com

Công thức tính tăng/ giảm cường số:

Tăng (giảm) cường số = Thừa số K * (Kết quả ván đấu – Điểm chuẩn ván đấu)
Viết bằng ký hiệu: Rchg = K * (W-We)

Bây giờ ta thử tính cường số thay đổi của một cặp đấu thủ giả định:

Ví dụ đấu thủ A có cường số là 2500, Đấu thủ B là 2400.
Chênh lệch cường số là 100. Tra bảng của FIDE cho ta thấy cơ hội của bên A là 0,64 – bên B là 0,36.
Trong ví dụ này ta chọn thừa số K=10 cho nó dễ tính nhẩm.

Bây giờ 2 đấu thủ thi đấu với nhau sẽ có 3 trường hợp:

– Trường hợp 1: A thắng B (kết quả 1-0). Ta có:
+ Thay đổi cho A = 10 * (1 – 0,64) = 3,6 → Cường số mới của A = 2500 + 3,6 = 2503,6 làm tròn = 2504 (chỗ này thì làm tròn theo cách thông thường: 0,5 trở lên thì lên 1).
+ Thay đổi cho B = 10 * (0 – 0,36) = –3,6 → Cường số mới của B = 2400 – 3,6 = 2396,4 làm tròn = 2396

– Trường hợp 2: A thua B (kết quả 0-1). Ta có:
+ Thay đổi cho A = 10 * (0 – 0,64) = –6,4 → Cường số mới của A = 2500 – 6,4 = 2493,6 làm tròn = 2494
+ Thay đổi cho B = 10 * (1 – 0,36) = 6,4 → Cường số mới của B = 2400 + 6,4 = 2406,4 làm tròn = 2406

– Trường hợp 3: A hòa B (kết quả ½-½). Ta có:
+ Thay đổi cho A = 10 * (½ – 0,64) = –1,4 → Cường số mới của A = 2500 – 1,4 = 2498,6 làm tròn = 2499
+ Thay đổi cho B = 10 * (½ – 0,36) = 1,4 → Cường số mới của B = 2400 + 1,4 = 2401,4 làm tròn = 2401

Nhận xét thấy rằng ở 3 kết quả của bên A thắng, thua và hòa thi A được +4, -6, +1; phía bên B được thay đổi cường số tương ứng ngược lại -4, +6, -1.
Vậy là điểm cường số của A sẽ chuyển sang B hoặc ngược lại tùy theo kết quả của ván đấu.
Đúng là “Cường số không tự nhiên mất đi, mà chỉ chuyển từ túi của đấu thủ này sang túi đấu thủ khác mà thôi” (Xin lỗi là phải mượn văn của bác Lomonosov. Cám ơn bác!).

Như vậy nếu như phải tính cường số thay đổi cho 1 kỳ thủ trong toàn giải thi đấu thì phải tính như thế nào?

Dễ như ăn ớt!
Cũng như cách tính trên, thay vì phải tính điểm chuẩn ở từng ván một thì ta chỉ cần cộng hết tất cả điểm chuẩn của từng đấu thủ của bạn lại. Nếu kết quả điểm thi đấu sau cùng của bạn cao hơn điểm chuẩn đó thì cường số của bạn sẽ tăng, nếu ngược lại thì sẽ giảm.

(có đính kèm file tính toán của tác giả)

[bsx]

Bài viết của Tứ Thiên trên vietnamchess.com

Bài 3: Cách tính hiệu suất thi đấu

Giải cờ vua hạng nhất quốc gia năm 2010 vừa qua đã diễn ra khá hấp dẫn với chức vô địch nam không nằm ngoài dự đoán, Đại kiện tướng Lê Quang Liêm đã xuất sắc đoạt chức vô địch.
Tuy nhiên có một điều đáng tiếc là dù đã cố gắng đạt 10,5 điểm trong 13 trận để giành chức vô địch, Liêm cũng bị mất 2 điểm cường số trên bảng xếp hạng của FIDE. Điểm mất nhiều nhất là ở một ván hòa khi Liêm cầm quân Đen trong trận bán kết với Nguyễn Đức Hòa – Cần Thơ, dù Liêm đã thắng 1,5 điểm trong 2 ván.
Thông thường khi thi đấu các trận loại trực tiếp trong 2 ván như vậy, việc giành 1,5 điểm để chiến thắng sẽ khả thi hơn nhiều so với việc cố đạt 2 điểm; Bởi vì nếu như bạn thắng ở trận đầu tiên, thì trận đấu thứ hai đối thủ của bạn sẽ cố tung ra hết sức để gỡ; Và nếu như bạn còn cầm quân Đen nữa thì cửa hòa sẽ là niềm vui của bạn đấy, nhưng trong trường hợp này nếu cường số của bạn quá cao thì chắc chắn nó sẽ bị giảm như Lê Quang Liêm vậy. Hy vọng sau giải này Liên đoàn Cờ Việt Nam sẽ đổi lại thể thức thi đấu tại Giải hạng nhất toàn quốc như thế nào đó thì các cao thủ sẽ không bị phải nghĩ ngợi gì nhiều về vấn đề tăng giảm cường số khi bước vào cuộc đấu.

Tám một chút thôi bạn nhé, bây giờ trở lại vấn đề của chúng ta. Trong bài này tôi sẽ tiếp tục trình bày về cách tính hiệu suất của đấu thủ trong một giải thi đấu và ở phần minh họa tôi sẽ sử dụng dữ liệu của Giải hạng nhất 2010 vừa qua để làm ví dụ cho nó nóng.

Công thức tính hiệu suất thi đấu

Hiệu suất thi đấu trên các bảng thông tin của FIDE có ký hiệu là Rp (viết tắt của Rating Performance) được tính theo công thức như sau:

Hiệu suất thi đấu = Cường số trung bình của các đối thủ + hiệu suất biến đổi

Viết theo ký hiệu Rp= Ra + dp (các bạn ghi nhớ ký hiệu viết tắt nhé)

Ở công thức trên chúng ta thấy có 2 số hạng để cho ra hiệu suất thi đấu là (Ra) và (dp), ta sẽ nói đến từng cái một.

@ Cường số trung bình của đối thủ (Rating average, viết tắt là (Ra), có nơi ghi là (Rc):

Cường số trung bình của các đối thủ (Ra) nghĩa là trung bình cộng cường số của tất cả các đối thủ mà bạn đã thi đấu trong một giải.

Ví dụ nếu bạn gặp 3 đối thủ trong 3 ván đấu có cường số là 2000, 2100 và 2200.
Ta tính (2000+2100+2200)/3=2100. Ta có (Ra) của bạn sau 3 ván là 2100.

[bsx]

Bài viết của Tứ Thiên trên vietnamchess.com

Dễ tính quá nhỉ! Tuy nhiên có một số điểm dưới đây mà bạn phải cần lưu ý:

1. Hiện nay trên thế giới người ta vẫn còn không đồng nhất trong cách tính cường số trung bình với những trường hợp gặp luật 400 của FIDE, tức là ở những trường hợp có từ 2 đấu thủ trở lên có cường số lệch nhau trên [400].

Lên các trang mạng để tìm hiểu và tải về thử các chương trình calculator của họ, tôi thấy có 2 cách tính cường số trung bình phổ biến, đương nhiên là nó cũng sẽ cho ra hiệu suất thi đấu khác nhau.

* Cách thứ nhất: áp dụng luật 400 điểm của FIDE:

Ví dụ nếu như bạn có cường số là 2200, bạn gặp 2 đấu thủ có cường số là 2700 và 1500. Một người mạnh hơn bạn 500 và một người yếu hơn bạn 700. Vậy nếu áp theo luật 400 điểm của FIDE thì bạn sẽ phải tính làm sao cho mỗi đối thủ không được lệch hơn bạn quá 400.

Trong trường hợp này ta phải tính:
– cường số của đối thủ cao = cường số của bạn cộng 400
– cường số của đối thủ thấp = cường số của bạn trừ 400.
==> Ra = [(2200+400)+(2200-400)]/2 = (2600+1800)/2 = 2200

* Cách thứ hai: không áp dụng luật 400 điểm của FIDE:

Cách này đơn giản và dễ hiểu, cường số có sao thì tính vậy. Như ở ví dụ trên thì Ra của bạn sẽ là (2700+1500)/2= 2100, không thêm, không bớt.

Loại (Ra) này sẽ cho ra một hiệu suất thi đấu trông có vẻ thực hơn, do đó hiện nay đa phần các Ban Tổ chức áp dụng cách tính cường số trung bình không dính líu gì đến luật 400 điểm của FIDE, tuy nhiên cũng có thể thấy rằng thực chất 2 cách tính này không khác nhau bao nhiêu, chúng chỉ lệch nhau trong trường hợp thỏa luật 400 điểm mà thôi.

Ở Việt Nam hiện nay các Ban tổ chức thường sử dụng chương trình Swissmanager để bốc thăm. Trong chương trình đó đã có đầy đủ một hệ tính toán tự động nên ít ai biết rằng chương trình này tính cường số trung bình của đấu thủ theo cách thứ 2 này để cho ra một hiệu suất thi đấu được cho là thực, tiếng Anh là True Performance Rating (viết tắt là TPR hoặc ghi luôn là Rp cũng không sao).
Tuy nhiên lại có ý kiến cho rằng cách tính đó không thể gọi là TPR được, họ lý luận theo một cách khác mà tôi sẽ nói ở phần cuối của bài này. Riêng ở đây và kể từ bây giờ tôi chỉ trình bày cách tính cường số trung bình không chiếu đến luật 400 của FIDE, còn cách thứ nhất tôi sẽ để dành cho một bài khác khi có dịp.

[bsx]

Bài viết của Tứ Thiên trên vietnamchess.com

2. Thêm một chú ý quan trọng là nếu như đối thủ của bạn còn mới tinh, cường số của họ còn trắng trơn thì tính cường số trung bình cho bạn như thế nào?

Cái này rắc rối đây. Theo quy định của FIDE, nếu như đây là giải đầu tiên của anh ta mà anh ta đạt dưới 1 điểm thì không tính gì hết. Như vậy hiểu theo hướng khác có nghĩa là nếu như anh ta đã có thi đấu mấy giải trước rồi và đã có trên 1 điểm rồi mà cường số vẫn còn trắng trơn thì giải này vẫn được tính với cường số sàn của anh ta sẽ là 1200. Cường số sàn này chỉ để cấp tạm thời dùng để tính hiếu suất cho các đối thủ của anh ta chứ không phải là cường số chính thức đâu nhé.

Khi gặp trường hợp trên bạn nên chịu khó lên trang web của FIDE để xem hồ sơ thi đấu của anh ta đã có điểm nào hay chưa rồi hãy tính. Cái này phải dò thủ công thôi vì nếu dùng chương trình tự động trong Swissmanager thì nó sẽ không tự biết điều này đâu. Như vậy ở các giải có tính chuẩn đẳng cấp quốc tế, các Ban Trọng tài cần phải cẩn thận dò thủ công từng đấu thủ một, đừng phó thác vận mệnh của mình cho máy móc nhé.

Trong một giải đấu thường có đến cả chục người có cường số khác nhau. Một người lại được bốc thăm thi đấu với một nhóm người khác nhau, do đó chắc rằng (Ra) của mỗi người cũng sẽ khác nhau. Vậy tính (Ra) để làm gì và nó có ý nghĩa gì?

Đúng ra để tính được hiệu suất thi đấu của bạn tại một giải người ta phải so sánh cường số của bạn với từng đối thủ để xem bạn gặp đấu thủ mạnh hơn hoặc yếu hơn như thế nào trong giải đó. Điều này xem ra cũng không dễ, do đó FIDE quy định là chỉ căn cứ vào cường số trung bình của các đối thủ của anh ta trong toàn giải để tính hiệu suất thi đấu. Tức là bạn chỉ cần biết rằng ở giải đó một kỳ thủ A đã gặp một đấu thủ B có cường số bằng cường số trung bình (Ra) của tất cả đối thủ mà A đã gặp.

Ví dụ bạn có cường số là 2300, tính toán trong toàn giải (Ra) của bạn là 2438.
Đừng nghĩ gì cao siêu, bạn chỉ cần nghĩ đơn giản rằng ở giải đó bạn đã thi đấu chỉ với 1 đấu thủ mạnh hơn mình với cường số là 2438; Nếu đạt từ hòa đến thắng, tức là bạn đã “vượt lên chính mình trong 1 phút 30 giây” rồi đó; Hoặc nếu như ở một giải khác mà (Ra) của bạn chỉ khoảng 2234, tức là ở giải này bạn đã gặp một đối thủ thấp hơn mình, phải bóp thôi!

[bsx]

Bài viết của Tứ Thiên trên vietnamchess.com

@ Tiếp theo ta sẽ bàn về số hạng thứ 2 trong công thức: Cách tính hiệu suất biến đổi (dp).

Để có thể hiểu được (dp) tôi phải tám vòng vo một chút, vì nếu nói ngay vô đề thì chắc bạn sẽ mắc nghẹn mà chết mất.
Chuyện là như thế này, ta sẽ mượn tạm cách dùng từ phân loại học sinh từ Ngành Giáo dục tuyệt vời của nước ta gồm: yếu, kém, trung bình, khá, giỏi, xuất sắc.

Để tính được hiệu suất biến đổi (dp) ta cần có tỷ suất thi đấu (P) (viết tắt của từ tiếng Anh Performance Ratio).
Ta sẽ tham khảo vấn đề này bằng một ví dụ cho nó dễ hiểu nhé:

Giả định bạn tham gia thi đấu ở một giải có 10 ván (phần lớn các giải trên thế giới số ván đấu thường là số lẻ như 9, 11, 13… nhưng tôi chọn số 10 để tính nhẩm cho nó nhanh).
- Kết thúc giải bạn đạt 5 điểm trong 10 ván, tương đương với ván nào bạn cũng hòa, ta sẽ có tỷ suất (P) của bạn đạt được so với tổng số ván tại giải đó là: 5/10 = 0,5 => đánh giá bạn đạt cỡ trung bình 50%.
- Tương tự nếu bạn đạt 10 điểm/ 10 ván = tỷ suất (P) sẽ là 1, xếp hạng xuất sắc với 100% đó nhé, dô to! Nhưng nếu bạn chỉ thắng 3 điểm trong 10 ván thôi thì bạn sẽ bị xếp loại yếu với tỷ suất (P) là 0,3= 30%.
- Hoặc có thể bạn không đạt được điểm nào, (P) = 0%, bạn sẽ bị xếp loại yếu kém; Lập tức, Thầy Hiệu Trưởng sẽ viết giấy mời phụ huynh của bạn lên gặp ngay để hợp tác làm ăn sao cho điểm số của bạn phải được cải thiện trong lần tới đó nhe. Chết chưa!

Nhưng tính tỷ suất để làm gì?

Qua ví dụ trên ta thấy tính tỷ suất (P) cũng là một cách tính trung bình cộng số điểm mà bạn đạt được trên tổng số ván đấu. Tỷ suất sẽ là cơ sở để tính hiệu suất (Rp) khi thi đấu với đối thủ (Ra) của bạn đấy.
Ở phần trên tôi lý sự là xem như toàn giải bạn chỉ gặp 1 đối thủ (1 thôi nhé), đến đây tôi lại tiếp tục lòng vòng như thế này: Bạn hãy tưởng tượng như là trong toàn Giải bạn chỉ có gặp 1 đối thủ có cường số là (Ra) và thi đấu cũng chỉ có 1 ván với hắn thôi với kết quả là (P). Tưởng tượng ra không bạn. Chút nữa bạn sẽ biết để làm gì với cái lối nghĩ này.

[bsx]

Bài viết của Tứ Thiên trên vietnamchess.com

Căn cứ vào tỷ suất (P) đạt được của đấu thủ trong một giải, FIDE đặt ra một bảng “thưởng” bằng cường số, cho ra hiệu suất biến đổi (dp) theo bảng 1 như sau:

p → dp p → dp p → dp p → dp p → dp
1 → 800 0.80 → 240 0.60 → 72 0.40 → -72 0.20 → -240
0.99 → 677 0.79 → 230 0.59 → 65 0.39 → -80 0.19 → -251
0.98 → 589 0.78 → 220 0.58 → 57 0.38 → -87 0.18 → -262
0.97 → 538 0.77 → 211 0.57 → 50 0.37 → -95 0.17 → -273
0.96 → 501 0.76 → 202 0.56 → 43 0.36 → -102 0.16 → -284
0.95 → 470 0.75 → 193 0.55 → 36 0.35 → -110 0.15 → -296
0.94 → 444 0.74 → 184 0.54 → 29 0.34 → -117 0.14 → -309
0.93 → 422 0.73 → 175 0.53 → 21 0.33 → -125 0.13 → -322
0.92 → 401 0.72 → 166 0.52 → 14 0.32 → -133 0.12 → -336
0.91 → 383 0.71 → 158 0.51 → 7 0.31 → -141 0.11 → -351
0.90 → 366 0.70 → 149 0.50 → 0 0.30 → -149 0.10 → -366
0.89 → 351 0.69 → 141 0.49 → -7 0.29 → -158 0.09 → -383
0.88 → 336 0.68 → 133 0.48 → -14 0.28 → -166 0.08 → -401
0.87 → 322 0.67 → 125 0.47 → -21 0.27 → -175 0.07 → -422
0.86 → 309 0.66 → 117 0.46 → -29 0.26 → -184 0.06 → -444
0.85 → 296 0.65 → 110 0.45 → -36 0.25 → -193 0.05 → -470
0.84 → 284 0.64 → 102 0.44 → -43 0.24 → -202 0.04 → -501
0.83 → 273 0.63 → 95 0.43 → -50 0.23 → -211 0.03 → -538
0.82 → 262 0.62 → 87 0.42 → -57 0.22 → -220 0.02 → -589
0.81 → 251 0.61 → 80 0.41 → -65 0.21 → -230 0.01 → -677
0 → -800
Từ từ thôi nhe. Bảng trên ta chú ý cột “P” là tỷ suất sẽ chuyển ra cột “dp” hiệu suất biến đổi tương đương, dài quá nên tôi chia thành 5 nhóm cột vậy.

Nếu bạn thắng 10/10, tức là P = 1, so bảng sẽ được “thưởng” dp = 800, ngược lại bạn sẽ bị trừ 800 điểm nếu bạn chỉ đạt loại yếu kém với p = 0%. Tương tự, nếu bạn đạt tỷ suất thi đấu ở mức trung bình là P = 0,5 (50%) thì bạn chẳng có điểm thưởng nào.
Theo lý giải của tôi ở đoạn phía trên là bạn hãy tưởng tượng rằng bạn chỉ gặp 1 đấu thủ (Ra) trong toàn giải. Nếu bạn hòa thì dp = 0 (so bảng chỗ P= 0.5) => Rp = Ra + 0 = Ra. Giả sử đấu thủ (Ra) đó mạnh hơn bạn thì (Rp) của bạn sẽ cao hơn cường số mà bạn đang có, thăng hạng là chắc.

Nếu bạn không hiểu đoạn trên thì chịu khó đọc lại vài lần sẽ hiểu vì khả năng diễn giải của tôi cũng có hạn.

Thư giãn một chút nào. Đến đây ta có thể ráp các số hạng vào công thức tính hiệu suất thi đấu qua ví dụ bằng bài toán đố Tiểu học nhé.

Đề bài: Giả sử cường số trung bình đối thủ của bạn trong giải là 2500, bạn thi đấu 10 ván, đạt 6 điểm. Hãy tính hiệu suất thi đấu của bạn?

Làm bài:
- Tỷ suất thi đấu của em: p = 6 điểm / 10 ván = 0,6
- So bảng của FIDE: dp từ p 0,6 = +72
- Vậy hiệu suất thi đấu của em là: Rp = Ra + dp = 2500 + 72 = 2572

Đáp số: Rp = 2572
Bài này đem nộp cho cô giáo chắc sẽ được 10 điểm đó!

[bsx]

Bài viết của Tứ Thiên trên vietnamchess.com

Vậy là tôi đã trình bày xong phần chính của bài 3; Tiếp theo tôi sẽ giải thích vì sao FIDE phải tính hiệu suất thi đấu?

Không có chuyện gì trên đời này mà người ta phải tốn nhiều giấy mực rồi để đó cho vui. FIDE dùng hiệu suất thi đấu này để tính chuẩn Đại kiện tướng và Kiện tướng quốc tế. Chuẩn này tiếng Anh gọi là “Norm”, là điều kiện cần để một đấu thủ đạt được một đẳng cấp.

Quy định của FIDE thì nhiều lắm, bạn có thể tham khảo tại link này (FIDE Handbook). Tôi chỉ xin trích ra một số quy định cần thiết cho việc lấy một chuẩn (norm) đẳng cấp FIDE của một kỳ thủ như sau:
– Số ván thi đấu ở một giải tối thiểu là 9;
– Ít nhất 50% đối thủ của bạn trong giải đã có đẳng cấp của FIDE rồi.
– Để có chuẩn Đại kiện tướng (GM norm), trong một giải phải có ít nhất 1/3 đấu thủ đã có đẳng cấp Đại kiện tướng (GM), nhưng cũng phải có ít nhất là 3 người có đẳng cấp GM.
– Để có chuẩn Kiện tướng (IM norm), trong một giải phải có ít nhất 1/3 đấu thủ đã có đẳng cấp Kiện tướng (IM), nhưng cũng phải có ít nhất là 3 người có đẳng cấp IM.
– Các chỉ số có liên quan đến cường số như sau:

Chuẩn (norm) Hiệu suất thi đấu (Rp) Cường số trung bình của đối thủ (Ra)
Đại kiện tướng (GM) ≥ 2600 ≥ 2380
Kiện tướng (IM) ≥ 2450 ≥ 2230
Đại kiện tướng nữ (WGM) ≥ 2400 ≥ 2180
Kiện tướng nữ (WGM) ≥ 2250 ≥ 2030
Bảng trên cho biết để đạt chuẩn Đại kiện tướng, bạn cần có hiệu suất tối thiểu 2600 và cường số trung bình các đối thủ của bạn ít nhất là 2380. Tuy nhiên tôi cần lưu ý bạn một điều là (Ra) trong bảng bên trên là Ra với các đối thủ đã có cường số, như ở phần ví dụ minh họa trên thì ta phải chọn (Ra) của Bảo Trâm là 2237.

Sau khi đạt các chuẩn trên, để được phong đẳng cấp chính thức bạn cần thỏa thêm các điều kiện sau:
– Phải có từ 2 hay nhiều chuẩn với tổng số ván thi đấu ở các giải ít nhất là 27 ván. Có nghĩa là phải có 3 chuẩn trong 3 giải, mỗi giải 9 ván.
– Ít nhất có một lần trong đời bạn đã từng sở hữu cường số cho mình ở mức tối thiểu như sau: GM ≥ 2500; IM ≥ 2400; WGM ≥ 2300; WIM ≥ 2200.

Còn với các danh hiệu Kiện tướng FIDE (FM hoặc WFM) thì bạn không cần đạt một chuẩn nào cả vì chỉ cần bạn cố đánh đấm cho ra trò để 1 lần sở hữu cường số ít nhất là 2300 cho FM hoặc 2100 cho WFM nếu bạn là nữ.

Bài 3 đến đây là hết, xem ra nó cũng dễ nhưng lại khó giải thích nên bài viết bị kéo dài hơn dự kiến. Trong suốt toàn bài tôi đã cố gắng chuyển đổi mọi quy định rắc rối của FIDE với mong muốn trình bày vấn đề theo cách đơn giản, do đó chắc là sẽ không tránh khỏi việc thiếu ý tưởng, mong các bạn thông cảm.

[bsx]

Bài viết của Tứ Thiên trên vietnamchess.com

Cuối cùng để kết thúc chấm hỏi cho bài 3 tôi xin đưa ra 2 vấn đề.

1. Vấn đề về Calculator trên trang web của FIDE:

Bạn hãy vào trang này của FIDE: Rating performance calculator

Trong đó FIDE ký hiệu cường số trung bình của đối thủ là Rc, điểm đạt được là W và số ván thi đấu là N.
Bạn hãy điền vào chính xác thông số và bấm nút "Calculate", chờ một chút bạn sẽ được thông báo kết quả. Tuy nhiên kết quả không đúng như kết quả được tính bằng công thức mà tôi đã trình bày.
FIDE nhầm à? Không đâu. Mất thời gian điều tra tới điều tra lui, làm chậm bài số 3 này, tôi mới ngớ ra là Calculator của FIDE trên website chỉ dành cho người mới, chưa từng có cường số và theo 2 công thức như sau:

+ Nếu tỷ suất của bạn trên trung bình (50%): Rp = Ra + 12,5 * (W-N/2) / 0,5

+ Nếu tỷ suất của bạn từ trung bình trở xuống (<50%): Rp = Ra + dp (như cách tính thông thường)

Ví dụ:
Nếu Ra của bạn là 2500, thi đấu 9 ván, đạt 7 điểm. Ta tính Rp= 2500 + 12,5 * (7 - 9/2)/0,5 = 2500 + 12,5 * 5 = 2500 + 62, 5 = 2563;
Nếu Ra của bạn là 2500, thi đấu 9 ván, đạt 3 điểm. Ta tính Rp= 2500 + (- 125) = 2375

Bạn hãy thử xem tôi có nói đúng không nào!

2. Vấn đề thế nào mới đúng là True Performance Rating (hiệu suất thi đấu thực).

Ví dụ tôi có cường số là 2800, tôi gặp 2 đấu thủ, một có cường số bằng tôi là 2800 - hòa cờ và một chỉ có 1200 - tôi thắng.
Ta tính hiệu suất như sau:
P = 1,5 điểm /2 ván = 0,75 ==> dp = 193

Nếu không chiếu theo luật 400, ta có:
Rp = Ra + dp = (2800+1200)/2+193 = 2193, sao ít vậy ta.

Nếu có chiếu theo luật 400, ta có:
Rp = (2800+2800-400)/2+193 = 2793, gần bằng với cường số của tôi.

Và người ta cho rằng cả 2 cách tính trên đều sai. Sao vậy?
Này nhé, tôi hòa với người có trình độ bằng tôi và tôi thắng người yếu hơn tôi. Như vậy cho thấy là tôi vẫn giữ được phong độ, do đó ở đây phải tính hiệu suất cho tôi là của chính tôi mới đúng, 2800 đó mới là True Performance Rating.

Bạn nghĩ sao nào? Tự suy nhé./.