Rượu

[hyh]

Rượu Martell và Dewar's
1) Nhãn hiệu và Sở hữu

Làm cognac ở Pháp, hiện nay vẫn có đến vài trăm Nhà, lớn có, nhỏ có, siêu nhỏ cũng có.

Thực ra, từ khi mới ra đời, những lò nấu rượu cognac, armagnac, calvados, single malt, rum..., rồi những nhà blended whisky đều là các công ty gia đình, quy mô nhỏ và theo truyền thống cha truyền con nối.

Trải qua thời gian, nhiều nhà trở lên lớn mạnh hơn và thôn tính dần những nhà nhỏ hơn, tuy rằng những nhà nhỏ cũng có bí quyết đặc biệt để nấu ra loại rượu rất ngon, nhưng lại không đủ tiềm lực tài chính và đủ tham vọng thị trường.

Thêm một bước nữa, thấy ngành rượu béo bở và khả năng trường tồn rất cao, các "đại gia" (những người có thể chưa từng làm rượu, và cũng chưa chắc đã sành rượu) bắt đầu nhảy vào dùng tiền để thôn tính.

Dù vậy, sau khi mua lại các Nhà nấu rượu quy mô nhỏ, những người chủ sau này vẫn thường chú tâm vun đắp cho nhãn hiệu gốc, chứ không nhập lại hay xóa bỏ đi (kiểu như việc Compaq thôn tính Digital, và rồi sau đó thì HP lại thôn tính Compaq, khiến cho 2 nhãn hiệu này gần như biến mất hẳn trên thị trường).

Đó là hệ quả của một tập hợp các yếu tố: vừa là quy định của luật, vừa là best practice của ngành rượu, vừa là văn hóa, vừa là sở thích của những người làm rượu.

Nhiều nhãn hiệu, sau khi được chủ khác mua lại, đã được họ đẩy lên mạnh mẽ hơn, phát triển kỳ diệu hơn, trong đó có Martell và Dewar's.

Martell từ xưa đến nay vẫn luôn là một trong khoảng mười nhãn cognac đình đám nhất. Hiện nay, Nhà Martell thuộc sở hữu của tập đoàn Pernod-Ricard, sở hwux vẫn thuộc người Pháp, tập đoàn đồ uống hùng mạnh thứ nhì thế giới, sau Diageo của UK.

Pernod và Ricard trước đây là hai công ty riêng biệt, đúng ra là hai công ty cạnh tranh nhau kịch liệt. Họ là hai nhà nấu rượu mùi anise (rượu mùi có hương liệu tự nhiên chiết xuất từ hoa hồi và quế). Họ tuy không nói ra, nhưng hỏi những người am tường về rượu từ thời Pháp, được biết rằng nguyên liệu mà hai Công ty này chế rượu anise cũng được người Pháp khai thác rất nhiều tại Việt Nam thời thuộc địa, đó là những vùng trồng quế và hồi sát biên giới Việt - Trung.

Rượu anise đóng chai với nồng độ rất cao, thường khoảng 45% alcohol, và có cốt rất 'nóng trong người' (do là rượu quế, hồi), nên gần như không uống neat được. Người VN sợ nóng, nhưng người xứ lạnh châu Âu lại rất thích vị nồng ấm và kích thích ấy. Họ chế ra rất nhiều đồ uống mix-drink hấp dẫn từ rượu anise. Sản lượng tiêu thụ khắp thế giới luôn rất cao. Tài chính dồi dào. Sau giai đoạn cạnh tranh kịch liệt, hai Nhà hợp lại với nhau với tiềm lực tài chính hùng mạnh hơn, sau đó đi thâu tóm hàng loạt nhãn rượu đình đám khác.

Chivas và Ballantine's là hai nhãn rượu Premium Blended Scotch Whisky có thời kỳ dài cạnh tranh nhau kịch liệt, vì cùng đẳng cấp, cùng segment, cùng đối tượng khách hàng. Nhưng rồi, sau khi được Tập đoàn Pernod Ricard mua lại, cả hai bây giờ đang sống dưới một mái nhà chung, do Chivas 'lãnh đạo' mảng Scotch Whisky.

Cũng giống như Tập đoàn Diageo, nếu nhìn vào Danh mục các nhãn rượu được sở hữu bởi Tập đoàn Pernod-Ricard, nhiều nhà làm rượu khác phải phát thèm. Trong số 15 strategic brands của Tập đoàn, Cognac thì có Martell, Single Malt thì có Glenlivet, Blended Whisky thì có Chivas và Ballantine's, Irish Whiskey thì có Jameson, Vodka thì có Absolut, rượu Anise thì có Pernod và Ricard, Rum thì có Havana Club và Malibu, Gin thì có Beefeeter (ngon hơn nhiều so với Gordon's Gin của nhà Diageo), Rượu mùi thì có Kahlúa (mùi coffee), Champagne thì có hai nhãn cực kỳ sang trọng là Perrier-Jouet và Mumm, vang thì có Jacob's Creek (nhãn rất nổi của Úc) và Montana (dòng vang trắng đình đám của NZ). Ấy là chưa kể tới nhiều dòng Single Malt hảo hạng khác của họ như Strathisla, Aberlour...

Có thể nói, người Pháp rất cầu kỳ trong việc làm rượu (từ nguyên liệu, đến chưng cất, ủ chín, rồi đóng chai, làm hộp và đưa ra thị trường). Có nhiều nhãn nổi tiếng, nhưng trước đây thường chỉ đựng trong vỏ chai và hộp đơn giản, mộc mạc, rẻ tiền (với triết lý: tôi bán thứ chất lỏng bên trong, chứ không bán cái vỏ chai và cái hộp), về tay mấy Công ty Pháp, họ biến thành những sản phẩm long lanh, hấp dẫn, mà chất lượng rượu bên trong không hề suy giảm, thậm chí còn tăng lên. Cả Martell, Chivas, Ballantine's và Glenlivet đều nằm trong số đó.

Martell Cordon Bleu giá tuy rẻ hơn Martell XO một chút, nhưng những người sành rượu (connoisseur) thường chuộng dòng này hơn Martell XO, cho dù cả hai đều thuộc về những chai hảo hạng.

Cordon Bleu thì đúng là vẫn trung thành với phương châm 'tôi bán thứ rượu ngon bên trong chứ tôi không bán cái vỏ chai'. Vì thế, trải qua biết bao năm rồi, cái dáng chai Cordon Bleu hầu như vẫn thế, rất đơn giản và đep một cách chân phương. Trong khi đó, như nhiều Nhà khác, Martell đã thay vỏ chai và vỏ hộp cho dòng XO khá nhiều lần. Và cái chai XO Martell bây giờ thì đẹp thật, nhìn rất mẫn cảm và sang trọng.

Hương vị của Cordon Blue khác xa Martell XO vì họ lựa vùng nho khác nhau để làm ra hai dòng này. Nho để làm rượu Cordon Bleu chủ yếu là nho của vùng Borderies, vùng đất nhỏ bé nhất thuộc đại vùng Cognac. Do thổ nhưỡng và khí hậu, rượu cognac chưng cất từ nho Borderies dậy hương hơn so với hai vùng đất nổi tiếng khác là Grande Champagne và Petit Champagne.

Rượu cognac Borderies thơm ngào ngạt hương hoa violet và iris. Mùi hương ngọt ngào, dịu dàng, đa tình mà lại e ấp.

Với các sản phẩm rượu này, họ sẽ ghi là "Product of France" hoặc "Produce of France", "Product of Scotland"...

Martell mà chuyển sang sản xuất tại Mỹ, sẽ không còn là cognac nữa, khí đó nó chỉ được gọi là American Brandy.

Luật của Pháp rất chặt chẽ, quy định rằng: đã là cognac thì phải được sản xuất tại vùng Cognac của nước Pháp (vùng này nằm bên bờ Đại Tây Dương, phía bắc vùng Vang Bordeaux), phải được sử dụng trái nho được trồng tại vùng cognac để lên men và đem chưng cất 02 lần trong nồi đồng hình củ hành (double still in pot still), phải được ủ trong thùng gỗ sồi Limousin (rừng sồi miền Trung nước Pháp) tại cellar hoặc warehouse thuộc vùng Cognac trong thời gian tối thiểu 03 năm.

Không đời nào Nhà Martell lại đi làm cái việc là chuyển sang sx bên Mỹ, thậm chí ngay cả khi Luật pháp và Chính phủ Pháp cho phép.

Trải qua lịch sử, quyền sở hữu các Nhà làm rượu được sang tay nhiều Nhà, nhiều Công ty, tập đoàn khác nhau, nhưng đối với một số dòng rượu cao cấp như Cognac, Armagnac, Calvados, Single Malt, Rum..., thì việc nó được sản xuất ở đâu từ xưa đến nay, nó vẫn phải được duy trì tại đó.

Trừ việc đóng chai có thể đem ra nước ngoài thực hiện, tất cả các công đoạn khác trong việc sx cognac phải được thực hiện tại vùng Cognac của nước Pháp.

Công ty rượu ISC VN cũng có licence để đóng chai rượu cognac Prunier và Hardy tại VN. Khi xuất khẩu cognac ra nước ngoài để đóng chai, Nhà làm cognac xk không được phép xuất nguyên thùng gỗ sồi đang chứa rượu cognac, mà họ phải chiết rượu sang tank bằng inox hoặc các túi giấy hợp kim (chuyên dùng để chứa đồ uống, thực phẩm khi vận chuyển). Những chai rượu Prunier và Hardy được đóng chai tại VN vẫn đề nhãn là "Produce of France".