Hạng Vũ, nàng Ngu Cơ và con ngựa Chuy

Khi ấy quân Hán tấn công Sở, Hạng Vũ đang đóng quân trong thành Cai Hạ binh ít, lương hết. Quân hán và quân chư hầu bổ vây mấy vòng. Đang đêm, Hạng Vũ nghe quân Hán ở bốn mặt đều hát giọng Sở, thất kinh nói:

- Hán đã lấy được Sở rồi sao?

Hạng Vũ vùng dậy, uống rượu trong trướng, lòng đầy bi phẫn. Có mỹ nhân thường đi theo tên là Ngu Cơ, có con ngựa thường cưỡi khi chinh chiến tên là Chuy.

Hạng Vũ cảm khái xót xa, làm một mạch bài thơ trong đêm đẩy không khí bi hùng ấy:

Lực bạt sơn hề khí cái thế
Thời bất ngộ hề Chuy bất thệ
Chuy bất thệ hề khả nại hà
Ngu hề ngu hề nại nhược hà!
Như Thành dịch thơ như sau:

Sức nhổ núi, khí trùm đời,
Ngựa Chuy chùn lại bởi thời không may!
Ngựa sao chùn lại thế này?
Ngu Cơ hỡi, tính sao đây hởi nàng?


Hạng Vũ ca mấy lần, Ngu Cơ hát theo, hát xong liền tự sát. Hạng Vũ khóc chảy nước mắt. Tả hữu đều khóc, không ai có thể ngẩng đầu lên nhìn.

Hạng Vũ bèn lên mình ngựa, đang đêm cùng binh sĩ, tất cả đều cưỡi ngựa, phá vỡ vòng vây, xông ra phía nam, phi ngựa chạy. Cuộc chiến còn tiếp diễn đến tận bờ sông Ô Giang thì gặp người đình trưởng Ô Giang cắm thuyền đợi. Hạng Vũ tỏ ý muốn đi về phía đông, nhưng người đình trưởng khuyên Hạng nên vượt sông. Hạng Vũ cười mà rằng:

- Trời hại ta, ta vượt qua sông làm gì. Vả chăng Tịch này cùng tám ngàn con em Giang Đông vượt Trường Giang đi về hướng tây, nay không còn lấy một người trở về. Dù cho các bậc cha anh ở Giang Đông thương ta, cho ta làm vương, ta chẳng còn mặt mũi nào mà thấy họ nữa. Dù họ không nói. Tịch này há chẳng thẹn trong lòng sao?

Bèn bảo đình trưởng:

- Ta biết ông là bậc trưởng giả, ta cưỡi con ngựa Chuy này năm năm nay, đi đến đâu cũng vô địch, thường một ngày đi ngàn dặm, ta không nỡ giết, xin biếu ông.

Hạng Vũ bèn sai kỵ binh đều xuống ngựa đi bộ, cầm khí giới ngắn để tiếp chiến. Một mình Hạng Vũ giết chết mấy trăm quân Hán, thân bị hơn mười vết thương, quay lại thấy kỵ binh Tư Mã của Hán là Lư Mã Đông, bèn nói:

- Ông có phải là cố nhân của ta đó không?... Ta nghe Hán mua đầu ta ngàn vàng, phong ấp vạn bộ. Ta làm ơn cho nhà ngươi đây.

Nói rồi Hạng Vũ tự đâm cổ chết. Quân tướng nhà Hán giày xéo lên nhau giành xác Hạng Vương, giết nhau mấy mươi người. Vương Ế lấy được đầu Hạng Vũ. Lữ Mã Đồng, Vương Hỷ, Lữ Thắng, Dương Vũ đều mỗi người giành được một phần thi thể của Hạng, sau chập lại xác thì thấy ăn khớp. Vì vậy chia đất phong ra làm năm.

Người Sở người Hán đều kính phục Hạng Vũ. Trong lễ chôn cất Hạng Vũ ở Cốc Thành theo lễ Lỗ Công, chính Hán Vương cử ai, khóc thương. Trận chiến đấu cuối cùng của Hạng Vũ lẫn bài thơ cảm khái đêm giao hoan và cũng là đêm vĩnh biệt với nàng Ngu Cơ, bài thơ có đầy đủ tên người mỹ nhân và con ngựa trận lừng danh thiên hạ còn lưu truyền đến tận bây giờ.
(ST)